नेतृत्व होइन, नेतृत्वको संस्कार बदल्नुपर्छ!

बैतडी: चुनाव नजिकिँदै गर्दा हाम्रा गाउँ–बस्ती, टोल–टोल र घर–घरमा नेताहरूको चहलपहल बढ्छ। हिजोसम्म नदेखिएका अनुहारहरू हात जोड्दै ढोकामा उभिन्छन्। मिठा बोली, ठूला सपना र विकासका रंगीन खाका सुनाइन्छन्। “सडक बनाइदिन्छु”, “रोजगारीको व्यवस्था गर्छु”, “अस्पताल र विद्यालय सुधार्छु” जस्ता आश्वासनको वर्षा हुन्छ। तर चुनाव सकिएपछि ती आवाजहरू बिस्तारै हराउँदै जान्छन्। जनताको गुनासा, समस्या र मागहरू फेरि फाइलभित्रै थन्किन्छन्।

राजनीतिमा जनताको मतले नै सत्ताको ढोका खोल्छ। तर दुर्भाग्य, सत्तामा पुगेपछि धेरै प्रतिनिधिहरू जनताका सेवकभन्दा पनि मालिक जस्तो व्यवहार गर्न थाल्छन्। चुनावी अभियानका बेला देखिएको विनम्रता सत्ताको कुर्सीमा पुगेपछि अहंकारमा बदलिन्छ। जनताको विश्वास जित्ने कला त सिकिन्छ, तर त्यो विश्वास जोगाउने जिम्मेवारी भने बिर्सिइन्छ।

सुदूरपश्चिमको पहाडी जिल्ला बैतडी पनि यस वास्तविकताबाट अछुतो छैन। दुर्गम भूगोल, कमजोर पूर्वाधार र रोजगारीको अभाव यहाँका पुराना समस्या हुन्। प्रत्येक चुनावमा सडक कालोपत्रे गर्ने, स्वास्थ्य सेवा सुदृढ बनाउने, युवालाई रोजगारी दिलाउने र बसाइँसराइ रोक्ने वाचा गरिन्छ। तर वर्षौंदेखि धेरै गाउँमा अझै पनि कच्ची बाटो, सीमित स्वास्थ्य सुविधा र युवाहरूको विदेश पलायन यथावत् छ। विकासका नाममा आएको बजेट पनि पारदर्शी रूपमा प्रयोग भएको अनुभूति जनताले गर्न सकेका छैनन्।

योजना तथा बजेट विनियोजन हुँदा “जनताको नाममा” निर्णय गरिन्छ, तर व्यवहारमा लाभ आफ्ना आसेपासे र कार्यकर्ताको हातमा पुग्ने आरोप बारम्बार उठ्ने गर्छ। यसले जनतामा निराशा मात्र होइन, राजनीतिप्रति वितृष्णा पनि बढाएको छ। लोकतन्त्रको सुन्दरता सहभागिता र जवाफदेहितामा हुन्छ। तर जब जवाफदेहिता कमजोर हुन्छ, तब लोकतन्त्रको आत्मा नै संकटमा पर्छ।

बैतडीका धेरै युवाहरू आज पनि अवसरको खोजीमा भारत र तेस्रो मुलुकतर्फ जान बाध्य छन्। गाउँमा उत्पादनशील योजना, साना उद्योग, कृषि आधुनिकीकरण जस्ता कार्यक्रम प्रभावकारी रूपमा कार्यान्वयन हुन सकेका छैनन्। विद्यालय र स्वास्थ्य चौकीको अवस्था सुधार गर्ने कुरा भाषणमै सीमित भएको अनुभूति हुन्छ। चुनावी भाषणमा विकासको वर्षा भए पनि व्यवहारमा उपेक्षा र ढिलासुस्तीको धूप लागिरहेकै छ।

अब प्रश्न उठ्छ—के जनता सधैं यस्तै आश्वासनको चक्रमा फसिरहने? कि अब सचेत भई प्रश्न सोध्ने, जवाफ माग्ने र कामको मूल्यांकन गर्ने समय आएको छ? लोकतन्त्रमा अन्तिम शक्ति जनताकै हातमा हुन्छ। मत दिनु मात्र पर्याप्त होइन, मत दिएपछि पनि निरन्तर निगरानी र दबाब आवश्यक हुन्छ।

नेतृत्व बदल्नु मात्र समाधान होइन, नेतृत्वको संस्कार बदल्नु आवश्यक छ। जनताको मतलाई अवसर होइन, उत्तरदायित्व ठान्ने राजनीतिक संस्कृतिको विकास हुनुपर्छ। जबसम्म राजनीति सेवा होइन स्वार्थको साधन बन्नेछ, तबसम्म घरदैलोमा देखिने नम्रता सत्तामा पुगेर हराउने क्रम रोकिँदैन।

त्यसैले, आजको आवश्यकता केवल नयाँ वाचा होइन—वाचा पूरा गर्ने इमानदार प्रतिबद्धता हो। जनताको विश्वास खेलौना होइन, भविष्य निर्माण गर्ने आधार हो। यदि यो आधार कमजोर बनाइयो भने लोकतन्त्रको घर नै धरापमा पर्छ।